Het trieste relaas van bosomvorming in Ugchelen

Leffert Oldenkamp

Leffert Oldenkamp

Met de bosomvorming op de Veluwe en elders is veel verloren gegaan

Bij het afscheid van Jaap Rouwenhorst ( SBB, pensioen) eind augustus 2019 kon ik bijgaande foto aan hem overhandigen. Een herinnering aan 30 jaar geleden (1989), toen een artikel met deze foto in de Telegraaf verscheen. Jaap was toen districthoofd in Hoenderloo/Ugchelen, waar ook het voormalige Staatswildreservaat (SWR) in gelegen was. In 1979 was het me, als houtvester voor Gelderland, gelukt om dit ‘jachtbedrijf’ op te heffen.

Vervolgens moest het wildbeheer onderdeel worden van het terreinbeheer. Ik verdween toen naar het buitenland, maar mocht in 1988 als regiohoofd (Veluwe/Achterhoek) opnieuw in het terreinbeheer actief worden. Jaap toonde me vol trots dit bosbeeld van het Keulerbosch. 70-jarige douglas en lariks, met eiken ertussen en een spontane verjonging van vele boomsoorten. In potentie zijn de elementen voor een rijk bosecosysteem aanwezig.

Leffert Oldenkamp en Jaap Rouwenhorst in het Keulerbosch in 1989 – Foto: ©Archief Leffert Oldenkamp

Aanpassing i.p.v. omvorming

In die periode waren kritisch bosbeheer en kritisch faunabeheer actief. Gesteund door de inbreng van Harm van de Veen, die de introductie van begrazers en wolven propageerde bij omvorming van bossen met rechte stammen. Harm kwam veel in Hoenderloo en we namen hem onder anderen mee naar het Keulerbos. Geleidelijk bleek dat we elkaar aardig vonden in aanpassingen van het beheer in plaats van omvorming van bossen. Helaas overleed Harm in 1991.

Niettemin bleven ecologische inzichten er voor zorgen dat een deel van de naaldhoutbossen konden worden omgevormd tot meer struikvormige vegetaties, voorlopers van wat nu in habitatrichtlijnen wordt omschreven. Gebrek aan inzicht bij ecologen wat goed beheerde, oudere naaldhoutbossen konden betekenen, speelde mee.

Kaal gekapt

Bij mijn eigen afscheid van SBB (2002) heb ik deze foto dan ook gebruikt als voorbeeld waar ik me – tijdens mijn actieve beheerperiode – onvoldoende heb ingezet om dergelijke omvormingen tegen te houden. In 1996 vertrok ik uit Gelderland en het Keulerbosch werd helaas kaal gekapt.

Na 25 jaar ( medio Augustus 2019) bleek mij dat de kostbare, intensieve zorg – om dergelijke vegetaties in stand te houden – niet was uitgevoerd. Er is weer spontaan, jong bos ontstaan, zoals op onderstaande foto te zien is. Genomen op dezelfde plek als de foto uit 1989.

Op dezelfde plek is weer spontaan, jong bos ontstaan - Foto,: ©Leffert Oldenkamp

Op dezelfde plek is weer spontaan, jong bos ontstaan – Foto,: ©Leffert Oldenkamp

Tenslotte

De bosontwikkeling is terug in een pionier stadium. Hopelijk krijgen deze jonge bomen de kans met extensief en zorgvuldig beheer tot waardevolle bosecosystemen uit te groeien. Kan er ook een bijdrage worden geleverd aan de CO2 vastlegging. Wat vegetaties uit de habitatrichtlijnen niet kunnen.

Met de omvorming is veel verloren gegaan. Roeli Roelfsema was de aannemer/houthandelaar die het keulerbosch heeft kaal gekapt. De dikste zwaarste Douglas was daar toen 8.6 m3 , is naar Ugchelen gegaan naar Anne, de man op het hoekje bij de onderdoorgang van de  snelweg A1 , die er banken en tafels van heeft gemaakt voor tuinmeubelen.

Tekst: ©Leffert Oldenkamp,bosbouwkundige, Wageningen

Permanente koppeling naar dit artikel: https://www.de-veluwenaar.nl/2019/09/09/het-trieste-relaas-van-bosomvorming-in-ugchelen/