Wilco Boender – Eigen foto
Een mening van buiten uit het veld…
Met verbazing en toenemende zorg zie ik hoe in onze Krimpenerwaard vruchtbare veenweidegrond wordt afgeplagd om plaats te maken voor een vooraf vastgesteld natuurtype. De voedselrijke bovenlaag moet verdwijnen, zodat er voedselarme natuur kan ontstaan. Dat heet dan “natuurherstel”.
Maar wie nuchter kijkt, ziet ook iets anders: eeuwenoude vruchtbare weidegrond waar koeien op horen te grazen wordt met zwaar materieel verwijderd om een door beleidsmakers gewenst landschap te creëren.
Verantwoord
Ik schrijf dit niet alleen als inwoner van de Krimpenerwaard, maar ook als ondernemer in de groene sector. Onze sector werkt iedere dag met bodem, water, bomen, planten en landschap. Juist daarom mogen wij ons niet beperken tot de vraag of een project technisch uitvoerbaar of financieel aantrekkelijk is. We moeten ons ook afvragen of het verantwoord is.
Verloren paradijs
Het veenweidelandschap van de Krimpenerwaard is niet achter een ambtelijk bureau bedacht. Het is in de loop van eeuwen gevormd door boeren. Zij groeven sloten, beheerden het water, verzorgden het land en produceerden voedsel. Het klopt niet om boeren vooral als probleem voor klimaat en natuur neer te zetten.
Het afplaggen past in een breder maakbaarheidsdenken.
Eerst wordt op papier bepaald welke planten en natuurtypen ergens zouden moeten voorkomen. Vervolgens moet vruchtbare weidegrond worden aangepast aan dat model. Blijkt de grond te voedselrijk, dan wordt de vruchtbare bovenlaag verwijderd. Alsof wij met graafmachines, subsidies en ecologische modellen een verloren aards paradijs opnieuw kunnen aanleggen.
Rentmeesterschap
Als christen geloven we in rentmeesterschap. Dat betekent dat wij zorgvuldig omgaan met de schepping die ons is toevertrouwd. Maar rentmeesterschap is iets anders dan de overtuiging dat de schepping volledig door mensenhanden maakbaar is. Het vraagt om bescheidenheid, voorzichtigheid en conservatieve nuchterheid. Niet alles wat “natuurherstel” of “klimaatmaatregel” heet is daarmee automatisch goed rentmeesterschap.
Kritiekloos
Daar ligt ook een verantwoordelijkheid voor onze groensector. Cultuurtechnische bedrijven en loonwerkers zijn nauw verbonden met de agrarische wereld. Vaak komen onze medewerkers uit boerenfamilies, werken we met dezelfde machines en delen we dezelfde liefde voor dier en “landschap. Het past ons daarom niet om kritiekloos mee te werken aan beleid dat landbouwgrond steeds opnieuw als probleem behandelt.
Een vergelijkbaar veenweidegebied in het Binnenveld (Gelderse Vallei) – Foto: ©Louis Fraanje
Moreel juist
Van ons mag worden verwacht dat wij niet alleen kijken naar omzet, continuïteit en aanbestedingskansen. Niet alles wat wettelijk mag of in een bestek wordt gevraagd, is daarom moreel juist. Wie met zijn machines vruchtbare eeuwenoude weidegrond afgraaft voor “natuur”, kan zich niet volledig verschuilen achter de uitspraak dat hij slechts uitvoerder is.
Soms moet ondernemerschap betekenen dat we een opdracht niet willen uitvoeren. Dat we zeggen: hieraan willen wij onze mensen, machines en bedrijfsnaam niet verbinden.
Kritisch
Daarom roep ik mijzelf en collega-ondernemers in de groen- en cultuurtechnische sector op om kritisch te zijn op dit soort projecten. Laten wij niet zonder weerstand meegaan in anti-boerenbeleid, doorgeschoten klimaatdenken en de illusie dat natuur achter een bureau moet worden ontworpen. Laten wij naast onze boeren staan, die al eeuwenlang ons voedsel produceren en het karakteristieke landschap als rentmeester hebben onderhouden.
Rentmeesterschap vraagt niet altijd om meer ingrijpen. Soms vraagt het juist om behoud, geduld en de moed om nee te zeggen.
Wilco Boender is inwoner van de Krimpenerwaard en directeur van een groenvoorzieningsbedrijf.
